“Wat weet Google eigenlijk over mij?” Het is een van de vragen die mensen letterlijk aan hun telefoon stellen — meestal half als grap. Het antwoord is geen grap. Als je een gewoon digitaal leven leidt, weet Google waar je woont en werkt, hoe je daarheen reist, waar je ’s nachts bent, wat je zoekt als niemand meekijkt, welke filmpjes je kijkt tot hoe laat, en met wie je mailt. Niet omdat iemand je bespioneert, maar omdat je het — vinkje voor vinkje — zelf hebt aangezet.
Op deze pagina zie je wat er precies wordt vastgelegd, waar je je eigen dossier kunt bekijken, en waarom de interessantste vraag niet is wát er over je is opgeslagen, maar wat dat over je verráádt.
Wat wordt er vastgelegd?
De lijst is langer dan de meeste mensen vermoeden. Elke zoekopdracht, met tijdstip. Elke video die je op YouTube bekijkt, en hoe lang. Je locatiegeschiedenis, vaak tot op de winkel nauwkeurig, als die functie aanstaat. Je agenda, je contacten en — bij Gmail — de inhoud van je mailbox. Welke apps je gebruikt en wanneer. Wat je tegen je spraakassistent zegt. Welke advertenties je te zien kreeg en waarop je klikte.
Uit al die losse kruimels wordt een profiel samengesteld met je vermoedelijke leeftijd, gezinssituatie, opleidingsniveau en tientallen interesses — van “hypotheken” tot “hardlopen”. Dat profiel is geen doel op zich: het bestaat omdat adverteerders betalen om precies jou op precies het juiste moment te bereiken.
Waar je het zelf kunt bekijken
Het goede nieuws: je hoeft er niet naar te raden. Op myactivity.google.com staat je activiteitenlogboek — zoekopdrachten, bekeken video’s, gebruikte apps, per dag terug te bladeren. Op adssettings.google.com zie je het advertentieprofiel dat over je is opgebouwd, inclusief de interesses die je toegedicht krijgt. Via takeout.google.com kun je een kopie van al je gegevens opvragen; bij veel mensen loopt die export in de gigabytes. En in je Google-account kun je locatie- en activiteitsgeschiedenis uitzetten of automatisch laten wissen na drie, achttien of zesendertig maanden.
Doe het eens, al is het maar één keer. Niet vanwege het lijstje zelf, maar vanwege het effect: vrijwel iedereen die voor het eerst door zijn eigen logboek bladert, schrikt niet van een geheim — er stáát geen geheim in — maar van de optelsom. Dag voor dag, jaar na jaar, dezelfde routines.
De echte vraag: wat verraden je data over je?
Losse gegevens zijn onschuldig. Dat je om 7:40 de deur uitgaat, zegt niets. Dat je dat 240 van de 250 werkdagen doet, zegt alles: het maakt je voorspelbaar. En voorspelbaarheid is precies waar het profiel zijn waarde aan ontleent. Wie jouw patronen kent, hoeft niet te weten wie je bent — hij weet wat je gaat dóén. Welke route je neemt. Wanneer je moe bent en gevoelig voor een aanbieding. Welke kop je aanklikt en welke je negeert.
Daarmee verschuift de vraag van privacy naar iets persoonlijkers. Je denkt over jezelf als iemand die kiest; je dagelijks gedrag beschrijft iemand die herhaalt. Het profiel dat over je is opgebouwd, kent dat herhalende deel van jou beter dan je het zelf kent — want jij vergeet je routines, en je geheugen maakt er achteraf een mooier verhaal van. De machine vergeet niets en verfraait niets.
Hoe ver dat voorspellen gaat, liet een Amerikaanse warenhuisketen jaren geleden al zien. Op basis van niets meer dan aankooppatronen — ongeparfumeerde crème, bepaalde supplementen — berekende het bedrijf welke klanten waarschijnlijk zwanger waren, en stuurde het babyaanbiedingen. Een vader klaagde verontwaardigd dat zijn dochter van zeventien zulke reclame kreeg; korte tijd later moest hij terugbellen met excuses. De winkel wist het eerder dan hij. Niemand had haar afgeluisterd of gevolgd. Haar boodschappenlijstje was genoeg.
En sturing is dan nog maar één stap. Wie weet hoe jij reageert, kan je een richting op duwen zonder dat je iets merkt — geen groot complot, gewoon techniek die op miljoenen mensen tegelijk wordt toegepast en bij de voorspelbaarsten het best werkt.
Moet je je zorgen maken?
Paniek is niet nodig; naïviteit ook niet. Het eerlijke antwoord is dat je een ruil hebt gesloten: gemak tegen gegevens. Die ruil kan redelijk zijn — routebeschrijvingen, een agenda die meedenkt, mail die spam wegfiltert. Maar een ruil hoort een bewuste keuze te zijn, en dat is hij voor de meeste mensen nooit geweest. Begin dus niet met alles uitzetten, maar met kijken. Loop één keer door je eigen logboek en advertentieprofiel en stel jezelf de vraag: klopt dit beeld van mij — en ben ik er gemakkelijk mee dat het bestaat?
Wie daarna nog denkt dat hij te onbelangrijk is om interessant te zijn, draait het om: juist gewone, regelmatige levens zijn het waardevolst, omdat ze het best te voorspellen zijn. Onzichtbaar ben je in elk geval niet.
Precies die gedachte is de motor van de Nederlandse thriller Template van Michiel van Hattem. De hoofdpersoon is een man van vaste gewoontes — tot hij ontdekt dat iemand die gewoontes al veel langer kent dan hij, en ze gebruikt. “Mijn grootste kracht, mijn voorspelbaarheid, is nu mijn ondergang,” beseft hij in het openingshoofdstuk Er was eens. En later, in Game over: “De digitale wereld biedt geen genade voor degenen die denken dat ze onzichtbaar zijn.” Geen handleiding over instellingen, maar een spannend verhaal over identiteit en patronen — en over de vraag hoeveel er van jou overblijft als iemand anders je routines beter kent dan jijzelf.
Lees de gratis leesproef · Bekijk de reviews · Bestel bij 202Publishers, bol.com of in het Engels via Amazon.
Veelgestelde vragen
Kan ik zien wat Google over mij weet?
Ja. Op myactivity.google.com staat je volledige activiteitenlogboek, op adssettings.google.com je advertentieprofiel met toegedichte interesses, en via takeout.google.com download je een kopie van al je opgeslagen gegevens.
Kan ik die gegevens verwijderen?
Grotendeels. Je kunt je activiteiten- en locatiegeschiedenis handmatig wissen en instellen dat nieuwe gegevens automatisch worden verwijderd na drie, achttien of zesendertig maanden. Het advertentieprofiel kun je aanpassen of gepersonaliseerde advertenties helemaal uitzetten.
Luistert mijn telefoon stiekem mee?
Daar is nooit overtuigend bewijs voor gevonden, en het is ook niet nodig. Je zoekgedrag, locatie en klikpatronen voorspellen je interesses zó goed dat een advertentie vaak aanvoelt alsof iemand je gesprek heeft gehoord — terwijl alleen je gedrag is gelezen.