Heb je weleens een abonnement willen opzeggen en merkte je dat dat opeens vijf schermen en een telefoontje kostte, terwijl aanmelden een klik was? Dat is geen toeval – het is ontwerp. En een deel van die trucs wordt nu aan banden gelegd.
Vanaf 19 juni 2026 gelden er strengere regels tegen misleidend ontwerp bij bepaalde diensten. De bekendste: een verplichte, vindbare opzegknop – opzeggen mag niet moeilijker zijn dan beginnen. Ook andere stuurtrucs komen onder druk: vooraf aangevinkte dure opties, nep-aftelklokken, verstopte voorwaarden.
Waarom dit ertoe doet: toezichthouders vonden dat een groot deel van de onderzochte websites zulke trucs gebruikt. Ze werken omdat ze inspelen op haast, vermoeidheid en gemak – precies de momenten waarop je niet scherp oplet.
Hoe je het zelf herkent: vraag je bij elke “handige” knop af wiens belang hij dient. Staat de goedkope optie net zo prominent als de dure? Kun je net zo makkelijk weg als binnenkomen? Voelt de tijdsdruk echt, of is hij erin gezet?
Dezelfde sturing die de wet nu inperkt, drijft het verhaal van de Nederlandse thriller Template van Michiel van Hattem – over interfaces, gedrag en manipulatie, en wat het met mensen doet als alles om hen heen ontworpen is om hen te sturen.
Lees de gratis leesproef · lees wat anderen vonden · bestel bij 202Publishers of bol.com.
Veelgestelde vragen
Voor welke diensten geldt het verbod?
Met name bij online financiele en consumentendiensten; de exacte reikwijdte volgt uit de regelgeving – controleer de actuele stand.
Wat is een misleidende ontwerptruc?
Een ontwerp dat je naar een keuze duwt: een verstopte opzegknop, een vooraf aangevinkte dure optie, een nep-aftelklok.
Wat als een bedrijf zich er niet aan houdt?
Toezichthouders kunnen optreden en boetes opleggen; als consument kun je een klacht indienen.